Bij een airco denk je al snel aan het witte kastje aan de muur in de woonkamer. Maar er hoort altijd een tweede kast bij, en die komt buiten te hangen. Dat is voor veel mensen precies het punt waarop ze twijfelen: waar moet dat ding heen, wordt het lelijk, en gaan de buren klagen? Hieronder staat wat je vooraf moet weten, in gewone taal.
Waarom er sowieso een buitenunit nodig is
Een airco maakt geen kou. Hij verplaatst warmte. In de zomer haalt hij warmte uit je kamer en dumpt die buiten, in de winter doet hij precies het omgekeerde en haalt hij warmte uit de buitenlucht om je huis mee te verwarmen. Dat verplaatsen gebeurt via een gesloten leiding met koudemiddel tussen de binnenunit en de buitenunit. Zonder buitenunit heb je dus geen plek om de warmte kwijt te raken.
Bij ons is een airco altijd een compleet pakket: binnenunit en buitenunit horen bij elkaar en worden samen geleverd. Je koopt er geen losse helft van. Heb je meerdere kamers die je wilt koelen, dan hoef je niet voor elke kamer een aparte buitenunit op te hangen. Bij een multi-split hangen twee tot vijf binnenunits op één buitenunit. Dat scheelt gevel, en het scheelt geluidsbronnen.
Hoe groot is zo'n kast?
Kleiner dan de meeste mensen denken. Om een idee te geven, de maten van de Haier Revive Plus buitenunit zoals ze in de technische documentatie staan:
| Capaciteit | Buitenunit (b x d x h) | Gewicht |
|---|---|---|
| 2,7 kW | 700 x 245 x 544 mm | 21,5 kg |
| 3,5 kW | 700 x 245 x 544 mm | 22,0 kg |
| 4,8 kW | 800 x 280 x 553 mm | 29,0 kg |
| 6,8 kW | 800 x 280 x 553 mm | 32,7 kg |
Reken dus grofweg op het formaat van een forse reiskoffer die plat tegen de muur hangt. Het gewicht krijgt één persoon niet in zijn eentje netjes aan de gevel. Per merk en per vermogen verschillen de maten. Op elke productpagina staan de exacte afmetingen van dat model, dus meet je plek op voordat je bestelt.
Waar kun je hem kwijt?
Er zijn vier plekken die in de praktijk gebruikt worden. Geen enkele is per definitie de beste, het hangt van je huis af.
| Plek | Waarom het werkt | Waar je op moet letten |
|---|---|---|
| Aan de gevel | De kortste leidingafstand naar de binnenunit, meestal het eenvoudigst te monteren met beugels. | Trillingen kunnen doorklinken in de muur, vooral bij een lichte spouwmuur of bij een slaapkamer aan de andere kant. Rubberen dempers onder de beugels helpen. |
| Op een plat dak | Uit het zicht, ver van ramen en van de erfgrens, en meestal de stilste oplossing voor de buren. | De dakbedekking mag niet beschadigd raken. Meestal gebruik je een frame op tegels of rubberen voeten. Bij een appartementencomplex is het dak vrijwel altijd van de Vereniging van Eigenaren (VvE), niet van jou. |
| In de tuin, op de grond | Geen trillingen in de gevel, makkelijk bereikbaar voor onderhoud en schoonmaken. | Zet hem op een stevige voet of tegels, niet direct op zand of gras. Houd hem vrij van bladeren en van sneeuw, en zet hem niet pal naast het terras waar je zit. |
| Op een balkon | Vaak de enige optie bij een appartement. | Hier speelt de VvE bijna altijd een rol, en de afstand tot het raam van de buren is klein. Ook moet de warme lucht weg kunnen: een dichte balkonkast of een diepe nis werkt niet. |
Ruimte eromheen: hij mag zijn eigen lucht niet opnieuw inademen
Dit is de fout die het vaakst gemaakt wordt. De buitenunit zuigt lucht aan via de achterkant en de zijkant, en blaast die er aan de voorkant weer uit. Zet je hem in een krappe nis, in een dichte ombouw of met de voorkant tegen een schutting, dan zuigt hij de lucht die hij net heeft uitgeblazen meteen weer naar binnen. In de zomer betekent dat: hij blaast warme lucht uit, ademt diezelfde warme lucht weer in, moet harder werken, verbruikt meer stroom en maakt meer geluid. In het ergste geval schakelt hij zichzelf uit.
Hoeveel vrije ruimte er precies nodig is, verschilt per model en staat in de montagehandleiding die bij het toestel zit. De vuistregel is: aan de blaaskant het meeste ruimte, aan de achter- en zijkant genoeg dat je er met je hand tussen kunt. Een sierscherm eromheen mag vaak wel, maar dan een open scherm met latten waar lucht doorheen kan, niet een dichte kist. Overleg dat met de monteur voordat je iets timmert.
Warme lucht en condenswater
Twee dingen komen de unit uit, en beide moeten ergens heen.
Lucht. In de koelstand blaast de buitenunit warme lucht naar buiten, in de verwarmingsstand koude lucht. Richt die luchtstroom niet op het terras waar je in de zomer zit, en niet op het slaapkamerraam van de buren. Zet hem ook niet in een smalle gang tussen twee huizen, want daar blijft de lucht hangen. Ook je eigen planten vinden een constante warme of koude wind niet fijn.
Water. Bij koelen ontstaat condenswater in de binnenunit. Dat loopt via een dun slangetje weg, meestal naar buiten of naar een afvoer. Dat slangetje moet over de hele lengte afschot hebben, dus overal een beetje omlaag lopen, want water loopt niet omhoog. Bij verwarmen keert het om: dan komt het water uit de buitenunit, omdat die af en toe ontdooit. Op een koude dag druppelt of stroomt er dan water onder de unit vandaan. Zorg dus dat er onder de buitenunit iets is waar dat water weg kan. Hang hem niet pal boven de voordeur, boven het pad naar de schuur of boven de plek waar je fiets staat, want bij vorst wordt zo'n natte tegel glad. Een opvangbak met een afvoerslangetje is bij een gevelmontage vaak een verstandige toevoeging.
Wat betekent dat getal in dB(A)?
Op de productpagina's staat een geluidsniveau in dB(A). De A tussen haakjes betekent dat de meting is gewogen naar wat het menselijk oor werkelijk hoort, dus lage brom telt minder zwaar mee dan hoge tonen. Belangrijk om te weten: de waarde die als "vanaf" wordt genoemd, is de laagste stand van de binnenunit. Dat is het geluid in je woonkamer, niet het geluid van de kast buiten. De buitenunit is altijd hoorbaarder, omdat daar de compressor en de grootste ventilator in zitten.
| Model | Geluidsniveau binnenunit |
|---|---|
| Haier Revive Plus | vanaf 18 dB(A) |
| Daikin Emura FTXJ-A/RXJ-A | vanaf 19 dB(A) |
| LG Standaard Plus | vanaf 19 dB(A) |
| Daikin Sensira FTXF-E/RXF-E | vanaf 20 dB(A) |
Wat is dat nu in de praktijk? Een waarde rond de 18 tot 20 dB(A) ligt onder het gebrom van een koelkast in een stille keuken. Je hoort in een lege kamer dát er iets aanstaat, maar je hoeft niet harder te praten. Een normaal gesprek zit daar flink boven. Let wel op twee dingen. Ten eerste is die "vanaf" de allerlaagste ventilatorstand. Draai je de airco op vol vermogen, dan loopt het geluid op. Bij de Haier Revive Plus staat dat ook zo in de specificaties: de laagste capaciteit loopt van 19 tot 38 dB(A) van laag naar hoog, de grootste uitvoering van 29 tot 47 dB(A). Ten tweede is de decibelschaal niet zoals een gewone meetlat. Een paar punten erbij hoor je al duidelijk als "flink harder", ook al lijkt het verschil op papier klein.
Voor de buitenunit staat het geluidsniveau in de technische documentatie van het specifieke model. Vraag daar bij twijfel naar voordat je bestelt, zeker als de unit dicht bij een slaapkamerraam komt.
De stille stand voor 's nachts
Vrijwel elke moderne airco heeft een stand waarin de buitenunit rustiger draait. Die heet per merk anders: nachtstand, stille stand of silent mode. De ventilator draait dan langzamer en de compressor wordt begrensd. Het toestel koelt of verwarmt daardoor minder hard, maar 's nachts is dat meestal precies wat je wilt. Als je twijfelt over de buren, is dit de knop die het verschil maakt. Kijk bij het uitkiezen dus niet alleen naar het laagste getal op de pagina, maar ook naar wat er over de stille stand van dat model bekend is.
Vergunning, erfgrens en de VvE
Hier moeten we voorzichtig zijn, want de regels verschillen per gemeente en per gebouw. Wat in het algemeen geldt:
- Er is in Nederland een geluidsnorm voor een buitenunit bij een woning, gemeten op de grens met het perceel van de buren. Er is dus een grens aan hoeveel geluid er bij de buren mag aankomen. Hoe hoog die norm precies is, of er een aparte nachtwaarde geldt en hoe er gemeten wordt, kun je het beste bij je gemeente navragen. Zij weten ook of er in jouw straat of wijk extra regels gelden.
- Woon je in een beschermd stadsgezicht of in een monument, dan gelden vrijwel altijd strengere regels over wat je aan de buitenkant van je huis mag veranderen. Ook dat loopt via de gemeente.
- Woon je in een appartement, dan heb je vrijwel altijd toestemming van de VvE nodig. De gevel, het dak en meestal ook de buitenkant van het balkon zijn gemeenschappelijk eigendom. Vraag het bestuur om toestemming voordat je bestelt, niet erna. Soms staat er al iets over airco's in het huishoudelijk reglement.
- Huur je, dan heb je toestemming van de verhuurder nodig voor een gat in de gevel en beugels aan de muur.
Het praktische advies is simpel: bel de gemeente, en bij een appartement ook de VvE, voordat je iets koopt of ophangt. Eén telefoontje voorkomt dat je een unit moet verplaatsen die er al hangt. En los van alle regels: het scheelt enorm als je de buren gewoon even vooraf vertelt wat je van plan bent en waar het ding komt te hangen.
Kort lijstje om je plek te beoordelen
- Past de unit qua breedte, diepte en hoogte op de plek die je in gedachten hebt?
- Kan de warme of koude luchtstroom vrij weg, zonder dat hij terugkaatst tegen een schutting of muur?
- Blaast hij niet richting je terras, je eigen slaapkamerraam of dat van de buren?
- Kan het dooiwater in de winter ergens heen, zonder dat er een looppad glad wordt?
- Zit er geen slaapkamer direct achter de muur waar je hem aan wilt hangen?
- Is de afstand tot de binnenunit redelijk, zodat de leiding niet door het halve huis hoeft?
- Kan een monteur er straks veilig bij voor onderhoud en schoonmaken?
- Heb je toestemming geregeld als je huurt of in een appartement woont?
Wie hangt hem op?
Het ophangen van de units en het trekken van de leidingen is op zich handwerk. Maar het koelcircuit vullen en vacumeren mag wettelijk alleen door een monteur met een F-gassen-certificering. Dat is geen advies, dat is een eis. Bij het bestellen kies je daarom zelf wat je wilt: alleen het product, het product met een installatiekit als je het meeste zelf doet, of het product met professionele installatie door een gecertificeerde monteur voor EUR 795,95. Installatie zit dus niet standaard in de productprijs.
Weet je nog niet welk vermogen je nodig hebt, lees dan eerst welk vermogen airco heb je nodig. Weet je dat al en wil je de maten en geluidswaarden per model vergelijken, kijk dan bij de airco's. Voor één kamer volstaat een single split, voor meerdere kamers op één buitenunit kijk je bij de multi-split systemen.