Wat kost een airco aan stroom in de zomer?

Bijna iedereen die een airco overweegt stelt eerst deze vraag: hoeveel gaat dat ding kosten aan stroom? Het antwoord valt in de praktijk lager uit dan de meeste mensen verwachten. Hieronder rekenen we het stap voor stap voor, met de rendementscijfers die op de productpagina's van de airco's zelf staan.

We rekenen overal met EUR 0,30 per kWh. Dat is het bedrag waar de rekentool op deze site ook mee werkt. Kijk even op je eigen jaarafrekening: staat daar een ander tarief, dan schaal je de bedragen hieronder gewoon mee.

Een airco van 3,5 kW verbruikt geen 3,5 kW

Dit is het punt waar het misgaat in de meeste schattingen. De kW die bij een airco staat is het koelvermogen: de hoeveelheid warmte die hij per uur uit je kamer haalt. Dat is niet hetzelfde als de stroom die hij daarvoor uit het stopcontact trekt.

Een airco maakt namelijk geen koude. Hij verplaatst warmte van binnen naar buiten, en verplaatsen kost veel minder energie dan maken. Hoeveel minder, dat zegt de SEER. Die afkorting staat voor Seasonal Energy Efficiency Ratio en betekent simpelweg: hoeveel koeling levert het toestel over een heel koelseizoen per kWh stroom die het gebruikt.

Een SEER van 6 betekent dus grofweg: één kWh stroom erin, zes kWh aan koeling eruit. Hoe hoger de SEER, hoe minder stroom voor dezelfde koeling. De rekensom is daarmee kort:

• Stroom per uur (kWh) = koelvermogen in kW gedeeld door de SEER
• Kosten per uur = die uitkomst maal EUR 0,30

Wat kost een draaiuur?

Hieronder vier airco's uit het assortiment, allemaal in de uitvoering van 3,5 kW. Dat is de maat die in veel Nederlandse woonkamers en grotere slaapkamers terechtkomt. De SEER-waarden komen van de productpagina's.

Even eerlijk over die cijfers: bij de Haier staat de SEER van 6,10 los vermeld voor precies de uitvoering van 3,5 kW. Bij de andere drie noemt de productpagina een maximum voor de hele serie ("SEER tot 7,0"), en dat maximum hoort niet altijd bij de 3,5 kW-versie. Die bedragen zijn dus de gunstige kant van de reeks. Voor het beeld maakt het weinig uit: je zit ergens tussen de EUR 0,12 en EUR 0,17 per uur dat het toestel draait.

Zet dat naast wat mensen doorgaans verwachten. De schrik zit vaak in het idee dat zo'n toestel als een elektrische kachel aan het stopcontact hangt. Dat is precies andersom: door de SEER haalt hij per kWh stroom een veelvoud aan koeling binnen, en daardoor blijven de kosten per uur in de buurt van een dubbeltje tot een kwartje.

Een hele zomer doorgerekend

Eén uur zegt weinig. Neem daarom een realistisch Nederlands zomerseizoen. Stel: het is zes weken lang warm genoeg om de airco te gebruiken, en je zet hem gemiddeld vijf uur per dag aan (eind van de middag, avond, en het eerste stuk van de nacht). Dat komt neer op 210 draaiuren.

Dat is de kern van het antwoord. Een hele Nederlandse zomer koelen zit voor één kamer in de orde van EUR 25 tot EUR 40 aan stroom. Niet nul, maar ook geen bedrag waar je je zomer voor hoeft te verpesten.

En als hij veel langer aanstaat?

Sommige mensen zetten hem alleen even aan voor het slapengaan, anderen laten hem de hele dag doorlopen omdat ze thuiswerken. Hieronder vier scenario's, gerekend met EUR 0,15 per draaiuur (de middenmoot uit de tabel hierboven) en opnieuw zes weken zomer.

Zelfs het zwaarste scenario, twaalf uur per dag zes weken lang, blijft onder de EUR 80 voor één ruimte. Heb je meerdere kamers met een eigen binnenunit, dan tel je die er natuurlijk bij op, maar in de praktijk staan die zelden allemaal tegelijk vol aan.

Waarom je rekening waarschijnlijk nog lager uitvalt

Alle bedragen hierboven gaan ervan uit dat de airco elk draaiuur op zijn volledige vermogen werkt. Dat doet hij bijna nooit. Een moderne split-airco is een inverter-toestel: de compressor regelt zichzelf traploos terug zodra de ingestelde temperatuur bereikt is. Bij het opstarten trekt hij even flink, daarna zakt hij terug naar een fractie van dat vermogen om de kamer op temperatuur te houden.

Zie de tabellen dus als een bovengrens. De werkelijke rekening ligt er meestal onder, hoeveel precies hangt af van je woning, de isolatie, hoeveel zon er op de gevel staat en op welke temperatuur je instelt.

Er is nog een meevaller: een airco draait juist als de zon schijnt. Heb je zonnepanelen, dan valt een flink deel van het koelverbruik samen met je eigen opwek, en betaal je die kWh's helemaal niet tegen EUR 0,30.

De drie dingen die het verbruik het meest drukken

Als je iets wilt doen aan de kosten, doe dan deze drie. In deze volgorde.

• Zet hem niet te koud. Dit is verreweg de grootste knop waar je aan kunt draaien. Hoe groter het verschil tussen binnen en buiten, hoe harder de compressor moet werken en hoe langer hij doorloopt voordat hij mag terugregelen. Op een echt warme dag voelt 24 of 25 graden binnen al aangenaam koel, en dat kost een stuk minder dan 20 graden. Bijkomend voordeel: het temperatuurverschil bij het naar buiten lopen is kleiner, wat een stuk prettiger is.
• Houd de zon buiten. Warmte die niet binnenkomt, hoeft de airco er ook niet uit te halen. Buitenzonwering of screens werken hiervoor veel beter dan gordijnen aan de binnenkant, want die laten de warmte eerst door het glas en houden hem daarna vast. Ramen en deuren dicht tijdens het koelen, en de deur van de gekoelde kamer ook: anders koel je het hele huis met een unit die daar niet op berekend is.
• Kies de juiste maat. Een te kleine airco haalt de temperatuur nooit en blijft daardoor uren op vol vermogen doorbeuken. Een te grote koelt de kamer snel af, slaat af, slaat weer aan, en verliest juist bij dat aan- en uitschakelen zijn rendement. De maat die bij jouw kamer past bereken je met de vuistregel in het artikel Welk vermogen airco heb je nodig?, met een tabel per aantal vierkante meters.

Verder helpt het om de filters van de binnenunit een paar keer per seizoen schoon te maken. Een dichtgeslibd filter laat minder lucht door, en dan moet de ventilator langer draaien voor hetzelfde effect. Kijk ook of je toestel een spaarstand heeft: Haier geeft bij de Revive Plus bijvoorbeeld drie eco-standen op, waarmee het toestel volgens de fabrikant 20, 35 of 55 procent minder elektriciteit gebruikt.

En wat kost het toestel zelf?

De stroomkosten zijn dus overzichtelijk. De aanschaf is de echte investering. In het assortiment loopt dat uiteen van een compacte Haier Revive Plus vanaf EUR 529 tot een Daikin Emura van EUR 2.099 tot EUR 3.299 voor wie op het uiterlijk let. Daartussen zitten de Daikin Sensira (EUR 999 tot EUR 1.799) en de LG Standaard Plus (EUR 899 tot EUR 1.599).

Reken daar de installatie bij op, want die zit niet in de prijs. Bij het bestellen kies je zelf: alleen het toestel, het toestel plus een installatiekit als je het ophangen en het leidingwerk zelf doet, of het toestel plus professionele installatie voor EUR 795,95. Let op: het vullen en vacumeren van het koelcircuit mag wettelijk alleen door een F-gassen-gecertificeerde monteur gebeuren. Ook met een installatiekit heb je die laatste stap dus nodig.

Vergeet de winter niet

Wat veel mensen zich pas achteraf realiseren: elk van deze airco's is een warmtepomp die ook de andere kant op werkt. Dezelfde unit die je in augustus koelt, verwarmt in november je woonkamer, en meestal voor minder geld dan de cv-ketel dat doet. Daarmee verandert de rekensom flink: je koopt hem voor de zomer en verdient hem terug in de winter. Hoe dat uitpakt tegenover gas lees je in Airco als verwarming: de besparing ten opzichte van gas.

Kort samengevat

• Bij EUR 0,30 per kWh kost een airco van 3,5 kW ongeveer EUR 0,12 tot EUR 0,17 per draaiuur.
• Een normale Nederlandse zomer (zes weken, vijf uur per dag) komt uit op ongeveer EUR 25 tot EUR 40 voor één kamer.
• Zelfs bij twaalf uur per dag blijf je onder de EUR 80 per zomer.
• Die bedragen zijn een bovengrens, want een inverter-airco draait het grootste deel van de tijd op deelvermogen.
• Instellen op 24 graden in plaats van 20, buitenzonwering en de juiste maat kiezen doen het meest voor je verbruik.

Wil je zien welke toestellen er zijn en wat ze aan SEER halen, kijk dan bij alle airco's. Koel je meerdere kamers, dan is een systeem met één buitenunit en meerdere binnenunits vaak logischer dan losse toestellen: die staan bij multi-split airco's.